KARPNIKI

KARPNIKI

      Wieś położona na wysokości 370-410 m n.p.m. znajduje się w rozległym obniżeniu u stóp Gór Sokolich.

Pierwsze informacje o miejscowości pochodzą z XIII wieku. W XIV w. prawdopodobnie rycerz Czirn wzniósł w Karpnikach (wówczas Vischbach) pierwotne założenie obronne, Niewielką budowlę w 1475 r. powiększył Kaspar Schoff-Gotsch.

Przez cały okres funkcjonowania zamek bardzo często zmieniał swych właścicieli. M.in. w 1789 r. nowym właścicielem wsi został baron Kaspar Konrad von Zedlitz.

W 1822 r. zamek kupił dla siebie i swojej żony Marianny książę Wilhelm von Hohenzollern (1783-1851), brat króla pruskiego Fryderyka Wilhelma III i zlecił jego przebudowę w stylu neogotyku angielskiego. Zmiany rozpoczęto od założenia romantycznego ogrodu w stylu angielskim. Powstało rozległe założenie parkowe od Krzyżnej Góry po Karpnickie Stawy, gdzie łączyło się ono z podobnymi kompleksami wokół Mysłakowic, Bukowca, Łomnicy i Wojanowa. W ten sposób powstał jeden z największych romantycznych parków krajobrazowych w Europie Środkowej.

Karpniki stały się znanym także poza Śląskiem ośrodkiem kulturalnym i miejscem spotkań koronowanych głów. W zamku goszczono m.in. niemiecką rodzinę królewską, wielkiego księcia Mikołaja (późniejszego cara) wraz z żoną Aleksandrą Fiodorowną, wielką księżną Olgę, księcia Wołkońskiego, Klaudynę z Działyńskich Potocką oraz przedstawicieli arystokratycznych rodów Reussów, Radziwiłłów. Z okazji tych wizyt organizowano bale, koncerty i przedstawienia teatralne oraz wycieczki w góry.

Pruski książę polecił zbudować na zboczu Krzyżnej Góry domek myśliwski na wzór budowli z Wyżyny Berneńskiej w Szwajcarii, skąd pochodziła jego żona księżna Maria Anna Amelie von Hessen-Homburg. W 1823 r. powstała „Szwajcarka” (Schweizerei), która stanowiła jeden z elementów zagospodarowania krajobrazu okolic Karpnik, realizowanego przez księcia. Budynek zbudowano w stylu tyrolskim w całości z drewna. Na piętrze znajduje się biesiadna sala z kominkiem i dwa pokoje. Na dole przygotowywano jadło, które windą wędrowało na stoły jaśnie państwa.

„Szwajcarka” była miejscem chętnie odwiedzanym przez gości z zamku. W kolejnych latach urządzono tu gospodę. Schronisko jest dogodnym punktem wyjściowym dla osób preferujących eksplorację Gór Sokolich bez sprzętu wspinaczkowego.

W 1830 r. na szczycie Krzyżnej Góry ustawiono 7-metrowy, żeliwny krzyż.

Obecnie pałac w Karpnikach jako obiekt prywatny nie jest na co dzień dostępny dla osób z zewnątrz.

Na północno-zachodnim skraju Karpnik w 1875 r. powstał pałacyk myśliwski z bogatym parkiem dendrologicznym. Syn pierwszego właściciela, Adalbert Emil Walter Redcliffe Le Tanneux von Saint PaulIlair odkrył w górach Usambara w dzisiejszej Tanzanii nieznaną dotąd w Europie roślinę – fiołek afrykański. Kwiat ten jako pierwszy w Europie zakwitł właśnie w Karpnikach. Na cześć odkrywcy otrzymał nazwę Saintpaulia Ionantha, a w języku polskim bywa także nazywany sępolią. Szczepki fiołka trafiły do karpnickiego parku, gdzie właściciel kolekcjonował liczne rośliny, kwiaty i krzewy z najodleglejszych zakątków globu.

Po II wojnie światowej pałacyk uniknął losu wielu innych rezydencji szlacheckich – był on w posiadaniu zmarłej w 1998 r. obywatelki Austrii. Nowi właściciele przeprowadzili renowację budynku i otaczającego go 12-hektarowego parku i w 2007 r. uruchomili niewielki hotel „Pałac Dębowy”.

Na zachód od wsi rozciągają się stawy (zwane Karpnickimi lub Królewskimi), powstałe po części wraz z całym założeniem parkowym na początku XIX w. Ich skrajem prowadzi Droga Królewska, będąca główną osią kompleksu krajobrazowego między Karpnikami a Mysłakowicami. Niektóre ze stawów założone zostały już w XV w., czego śladem są także liczne, imponujące dęby szypułkowe na groblach. Obok hodowanych tu ryb, na stawach zadomowiły się łabędzie, bociany czarne, czaple siwe, żurawie, bekasy, perkozy dwuczube oraz wydry i piżmaki.

W centrum Karpnik wzrok przyciąga parafialny kościół św. Jadwigi z końca XIV w. – zwłaszcza zaś jego wieża zwieńczona renesansową attyką. Nieco mniej zachwycają pozostałości kościoła poewangelickiego, który od 1945 r. jest nieużywany, a jego dalszego zniszczenia dokonał pożar w latach 70-tych.

W ścianie kościoła parafialnego wprawne oko może dostrzec kamienną głowę. Według legendy, jest to głowa skamieniałego poszukiwacza przygód, który chciał zabrać wykopany w lesie skarb. Osioł, który nie dość, że bronił dostępu do skarbu, to jeszcze przemówił ludzkim głosem, został zamieniony w bryłę złota. Ten, kto w masywie pobliskiej Mężykowej odnajdzie złotego osła, zostanie pierwszym burmistrzem Karpnik. Być może z tego powodu działa tam kamieniołom skalenia…

Przez Karpniki prowadzi Rowerowa Obwodnica Jeleniej Góry z Janowic (7 km) do Gruszkowa (4 km) oraz rowerowa Pętla Rudawska z Janowic (9 km Doliną Janówki) do Bukowca (8 km). Do Bukowca krótszą drogą (5 km) dojść można szlakiem niebieskim. Nieopodal Pałacu Dębowego wytyczony został czarny szlak rowerowy do Bobrowa (4 km).
Głównym celem wyjść z Karpnik są z pewnością Góry Sokole, których główną bazę wypadową, schronisko „Szwajcarka”, żółty szlak pieszy osiąga po półgodzinnym podejściu. Drugim celem spacerów są Karpnickie Stawy, wśród których prowadzi Droga Królewska (szlak zielony) do Mysłakowic (2 h) będąca niegdyś połączeniem rezydencji Hohenzollernów w obu miejscowościach.

Źródło: „Ogród Ducha Gór u Stóp Karkonoszy”Fundacja Partnerstwo Ducha Gór

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>